Icek Erlichson

Icek Erlichson, polski Żyd, miał 17 lat, gdy rozpoczęła się II wojna światowa.

1 września 1939 roku Niemcy uderzyły na Polskę od zachodu, południa i północnego wschodu, a 17 września Związek Radziecki, wykonując postanowienia tajnego protokołu do układu Ribbentrop – Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku, uderzył od wschodu.

Uciekając przed nazistami, młody żydowski chłopiec, zwiedziony komunistyczną propagandą swoich przyjaciół, przekradł się do ZSRR. Tam bardzo szybko i boleśnie przekonał się, jakie było prawdziwe oblicze „ojczyzny światowego proletariatu”. Poznał to oblicze od jego najstraszliwszej strony. Choć bowiem system radziecki składał się, jak każdy system państwowy, z wielu elementów, to jego istota polegała na wszechogarniającej przemocy, inwigilacji i ewidencji, a ucieleśnieniem owej istoty, oraz ważną częścią radzieckiej gospodarki, były więzienia i obozy pracy przymusowej. W tym zakresie Erlichson stał się mimowolnym ekspertem od Związku Radzieckiego i ważnym świadkiem tamtej straszliwej epoki.

Udało mu się opuścić ZSRR i po kilku latach spisał swoje wspomnienia.

Sensacyjne świadectwo człowieka, który przeszedł piekło sowieckich łagrów i był świadkiem egzekucji w lesie katyńskim. Smakowanie raju to książka o Związku Sowieckim lat czterdziestych. Jej autor przeszedł piekło więzień i łagrów. Przebywał w Starobielsku, w obozie cywilno-wojskowym w Katyniu, na Kołymie. Uczestniczył w sensacyjnej ucieczce z obozu katyńskiego i był przypadkowym świadkiem egzekucji w lesie katyńskim. Opis tej egzekucji jest ewenementem w literaturze historycznej dotyczącej tego okresu.

Erlichson napisał jednak książkę nie tylko o łagrach. Jako inteligentny i bystry obserwator potrafił dostrzec i opisać cały obłęd systemu sowieckiego, w którym zbrodnia i absurd stały się składnikami codziennego życia państwa i jego obywateli.

Rebis | 2011 Więcej »